deenhrhurorusr

Proces izvantjelesne oplodnje

(in vitro oplodnja, IVF)

Do trudnoće prirodnim putem dolazi na taj način da se na sredini menstrualnog ciklusa jajna ćelija oslobađa iz jajnika i dospijeva u jajovod gdje se sastaje s muškim spolnim ćelijama i izvršava se oplodnja. Oplođena jajna ćelija koja počinje se dijeliti dospijeva u šupljinu materice i nakon što se tamo zaustavlja dolazi do trudnoće.

Ukoliko do trudnoće ne dođe prirodnim putem (neplodnost kod žena 40%, kod muškaraca 40% i 20% nepoznatog podrijetla), oplodnja jajne ćelije – u slučaju odgovarajuće indikacije – se vrši u laboratorijskim okolnostima metodom izvantjelesne oplodnje, u sljedećim koracima:

1. korak: Priprema jajnika

Jedan od najvažnijih uvjeta za uspješni tretman je da na raspolaganju stoji više jajnih ćelija za izvantjelesnu oplodnju. Za to je potrebna takva hormonalna priprema jajnika, gdje se može potpomoći razvoj jajnih ćelija. Djelotvorno sredstvo se injekcijom daje pacijentima prema osobnim karakteristikama. Sazrijevanje jajnih ćelija liječnik kontrolnim ispitivanjima prati, prosječno 2-3 puta (u rijetkim slučajevima više puta). Kontrolna ispitivanja se uglavnom vrše uz pomoć ultra-zvuka, ali po potrebi uzima se i krv u cilju određivanja hormona.

2. korak: Isisavanje jajnih ćelija

U sljedećoj fazi izvantjelesne oplodnje u operacijskoj dvorani se vrši isisavanje jajnih ćelija, uz kontrolu ultra-zvukom i u sterilnim okolnostima. Tokom intervencije preko vagine uz pomoć jednog uređaja koji je montiran na glavu ultra-zvuk uređaja isisava se tekućina koja sadrži jajne ćelije iz vrećica koje se nalaze u jajnicima.

Isisavanje jajnih ćelija predstavlja intervenciju niskog rizika, do komplikacija dolazi vrlo rijetko. Intervencija se može izvršiti i uz anesteziju i bez nje, i pacijenti nakon liječničkog nadgledanja od 2-3 sata s pratnjom mogu otići kući.

3. korak: Oplodnja i uzgoj jajnih ćelija

Biolog ispod specijalnog mikroskopa traži jajne ćelije u tekućini vrećica, zatim ih postavlja u rastvor hranljivih materija i u inkubator, gdje se osiguraju sve potrebne životne okolnosti. Muške spolne ćelije se uz pomoć laboratorijskih metoda pripremaju za oplodnju.

U jednostavnijim slučajevima određeni broj spermatozoida se stavlja u jednu posudu za oplodnju zajedno s jajnom ćelijom. U ovom slučaju muške spolne ćelije na prirodan način oplođuju jajne ćelije.

U slučaju muške neplodnosti, kada ne stoji na raspolaganju odgovarajući broj muških spolnih ćelija, tada je dovoljan čak i jedan spermatozoid da se jajna ćelija oplodi. Muške spolne ćelije koje su za ovo potrebne se takozvanom metodom mikro-manipulacije dostavljaju u jajnu ćeliju. Ova metoda se naziva intracitoplazmatičnom injekcijom spermatozoida (ICSI).

Nakon oplodnje, jajne ćelije se vraćaju u inkubator. Mikroskopskom kontrolom se već dan nakon intervencije može utvrditi je li došlo do oplodnje. Bilo da je riječ o bilo kojoj metodi, u optimalnim slučajevima dolazi do oplodnje oko 70% jajnih ćelija.

Nakon kontrole već oplođene jajne ćelije se dalje razvijaju u inkubatoru najmanje jedan dan, a najviše 5-6 dana, sve do ugrađivanja. U slučajevima gdje je to potrebno postoji mogućnost da se već u ovoj fazi pokuša pomoći da se embrij u kasnijem periodu lakše prikači metodom zasjecanja kore koja okružuje jajnu ćeliju (takozvani asistirani hatching).

U zadaće laboratorija spada i zamrzavanje embrija koji se nisu ugradili. Oplođeni, ali neugrađeni embriji se stavljaju u takvu specijalnu otopinu, koja ih tokom zamrzavanja štiti od formiranja kristala leda. Zamrzavanje se vrši u jednom uređaju za zamrzavanje koji se upravlja kompjutorom i predstavlja radnju od više sati. Zamrznuti embriji se skladište u specijalna skladišta. U slučaju kasnije uporabe nakon odmrzavanja se utvrđuje je li embrij sposoban za život ili ne.

4. korak: Ugrađivanje embrija (transfer embrija)

Postavljanje embrija u šupljinu materice predstavlja bezbolnu intervenciju, za pacijenta je to osjećaj kao da je došao na uobičajeni ginekološki pregled. Biolog izabrane embrije usisava u kateter koji je proizveden upravo u ovu svrhu, sterilan i jednokratan, uz minimalnu količinu otopine hranljivih materija.

Liječnik meki i tanki kateter preko vagine unosi na odgovarajuću daljinu koja je određena prethodnim ultra-zvukom i tamo ubrizgava embrije. Nakon transfera embrija biolog kontrolira kateter je li svaki embrij dospio u matericu.

U Mađarskoj je zakonom određen broj embrija koji se mogu ugraditi. Koliko embrija se nazad ugrađuje u svakom pojedinom slučaju par odlučuje prema detaljnim informacijama koje dobivaju od liječnika.

Trudnoća do koje dođe uslijed izvantjelesne oplodnje se ni u čemu ne razlikuje od trudnoće koja dođe uslijed prirodnog oplođivanja, proces trudnoće i porođaja je identičan.